Meer aandacht voor gevaar totalitaire regimes
Het Nederlands publiek, met name jongeren, bewust maken van het gevaar van totalitaire regimes. Dat is de belangrijkste doelstelling van de stichting “Geschiedenis Totalitaire Regimes en hun Slachtoffers” (SGTRS).
Met de oprichting van deze stichting wordt uitvoering gegeven aan de resolutie “Europees Geweten en het Totalitarisme” die op 2 april 2009 door het Europees Parlement is aangenomen. De stichting is opgericht op 17 november 2009. De oprichtingsdatum is bewust gekozen: Twintig jaar geleden dat in communistisch Praag de fluwelen revolutie begon. Bovendien speelt Tsjechië een centrale rol waar het gaat om het levend houden van de geschiedenis van de totalitaire regimes in Oost-Europa.
Niet toevallig is bovengenoemde resolutie door het EP aangenomen in de periode dat Tsjechië voorzitter was van de Europese Unie (eerste helft 2009). Drijvende kracht achter de resolutie was “The Institute for the Study of Totalitarian Regimes”, gevestigd in Praag. Dit instituut beheert tevens de archieven van de geheime diensten uit de periode van de communistische overheersing.
Motto van het instituut is:
“Wie zijn geschiedenis niet kent, is veroordeeld om die opnieuw te beleven.”
Als uitvloeisel van de resolutie hebben op 14 oktober 2011 twintig organisaties (waaronder SGTRS) uit 13 landen het “ Platform Europese nagedachtenis en Europees geweten” opgericht.
De stichting wil in eigen land in eerste instantie werken aan betrouwbare voorlichting, met name in het onderwijs. Er is een ontstellend gebrek aan deugdelijke informatie over de periode van de communistische overheersing. Het is van groot belang dat daarin verandering komt, zeker met het oog op de toekomst. Vaak heerst nog het beeld dat totalitaire regimes zich bij uitstek bedienen van tanks en andere wapens. Maar de recente geschiedenis leert ons dat staatsalmacht hèt kenmerk is van een totalitair regime. Gelet op een uitspraak van de bekende oud-dissident en latere president van Tsjechië, Václav Havel, die het Praagse communistische regime gedurende de laatste fase ontmaskerde vanwege de “botte onbeweeglijkheid, alibistische voorzichtigheid, bureaucratische anonimiteit en ongeïnspireerde stereotype”.
Tegelijkertijd moet er ook nog veel gebeuren voor de slachtoffers van de vroegere communistische regimes in Oost-Europa. Zo is er meer aandacht nodig voor de slachtoffers, zoals de intellectuelen die vanwege hun verzet moeten leven van een minimaal staatspensioen omdat ze indertijd gedwongen werden tot het vegen van de straten. Dit in tegenstelling tot degenen die verantwoordelijk waren voor hun veroordeling en nu aanspraak kunnen maken op een prima oudedagsvoorziening.
De stichting wil tevens een bijdrage leveren aan het streven naar een officiële pan-Europese dag waarop alle slachtoffers van zowel het communisme als het nationaal socialisme worden herdacht. De reeds genoemde resolutie beveelt aan om deze dag op 23 augustus te bepalen.
De 'Stichting Geschiedenis Totalitaire Regimes en hun Slachtoffers' is deelnemer in het project 'Platfrom of European Memory and Conscience'. Het 'Internatonal Visegrad Fund' ondersteunt dit project financieel.
Als bestuurders van de stichting treden op ir. Johann Grünbauer, dr. Otto Hoogerhuis en dr. Sybe Schaap.
Voorzitter Johann Grünbauer is ondernemer en heeft ervaringen opgedaan in het toenmalige communistische Tsjecho-Slowakije, en het huidige Tsjechië.
Otto Hoogerhuis is werkzaam als archiefinspecteur in de provincie Zeeland. Hij is econoom en historicus.
Sybe Schaap heeft ervaringen opgedaan in voormalige communistische Oostbloklanden, met name het toenmalige communistische Tsjecho-Slowakije en Roemenië. Heeft ondermeer huiskamercolleges gegeven in de tachtiger jaren in Praag. Is verbonden aan de Karelsuniversiteit in Praag en de Vrije Universiteit in Amsterdam. Verder is hij Eerste-Kamerlid voor de VVD.